THÀNH LẬP CÔNG TY VIỆT NAM
Bạn đang có ý tưởng kinh doanh nhưng chưa biết cách thành lập công ty và bối rối trước những thủ tục hành chính phức tạp? Đừng lo, DHtaxlaw sẽ là người bạn đồng hành đáng tin cậy trong hành trình khởi nghiệp của bạn.
Quyền xuất khẩu và quyền nhập khẩu là những nội dung quan trọng mà nhà đầu tư nước ngoài cần tìm hiểu khi triển khai hoạt động mua bán hàng hóa tại Việt Nam. Việc xác định đúng phạm vi quyền kinh doanh giúp doanh nghiệp có cơ sở thực hiện thủ tục hải quan, lựa chọn đối tác giao dịch và tuân thủ các điều kiện áp dụng đối với từng loại hàng hóa.
Ngày 03/09/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 342/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết Luật Thương mại và Luật Quản lý ngoại thương về hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Theo Điều 45 của Nghị định, văn bản có hiệu lực từ ngày 18/10/2026 và thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP.
Vậy quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu được hiểu như thế nào theo quy định mới? Doanh nghiệp FDI cần đáp ứng những điều kiện gì khi thực hiện xuất nhập khẩu hàng hóa? Trong bài viết này, DHtaxlaw sẽ phân tích các nội dung chính theo Nghị định 342/2026/NĐ-CP để doanh nghiệp tham khảo và chuẩn bị cho hoạt động kinh doanh.
1. Quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu là gì?
Theo khoản 4 và khoản 5 Điều 3 Nghị định 342/2026/NĐ-CP, quyền xuất khẩu và quyền nhập khẩu được giải thích dựa trên phạm vi hoạt động mà tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được thực hiện.
1.1. Quyền xuất khẩu là gì?
Quyền xuất khẩu là quyền mua hàng hóa tại Việt Nam để xuất khẩu, bao gồm quyền đứng tên trên tờ khai hàng hóa xuất khẩu và chịu trách nhiệm về các thủ tục liên quan đến hoạt động xuất khẩu.
Tuy nhiên, quyền này không bao gồm việc mua hàng hóa từ các đối tượng không phải là thương nhân để xuất khẩu, trừ trường hợp pháp luật Việt Nam hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.
Có thể hiểu, doanh nghiệp FDI đã có quyền xuất khẩu có thể mua hàng hóa tại Việt Nam để đưa ra thị trường nước ngoài trong phạm vi quyền được phép thực hiện và các điều kiện áp dụng.
Theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 342/2026/NĐ-CP, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã có quyền xuất khẩu được xuất khẩu ra nước ngoài và khu vực hải quan riêng các nhóm hàng hóa sau:
Việc xuất khẩu các nhóm hàng hóa này phải tuân thủ những điều kiện cụ thể của Nghị định và quy định pháp luật có liên quan.
1.2. Quyền nhập khẩu là gì?
Quyền nhập khẩu là quyền nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài vào Việt Nam để bán cho thương nhân có quyền phân phối hàng hóa đó tại Việt Nam. Quyền này bao gồm việc đứng tên trên tờ khai hàng hóa nhập khẩu và chịu trách nhiệm về các thủ tục liên quan đến nhập khẩu.
Theo khoản 5 Điều 3 Nghị định 342/2026/NĐ-CP, quyền nhập khẩu không bao gồm quyền tổ chức hoặc tham gia hệ thống phân phối hàng hóa tại Việt Nam, trừ trường hợp pháp luật Việt Nam hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.
Như vậy, doanh nghiệp FDI cần phân biệt giữa việc được nhập khẩu hàng hóa và việc được trực tiếp phân phối hàng hóa trên thị trường Việt Nam. Có quyền nhập khẩu không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp mặc nhiên có đầy đủ quyền bán buôn, bán lẻ hoặc tổ chức hệ thống phân phối.
1.3. Phân biệt quyền xuất khẩu và quyền nhập khẩu
Tiêu chí | Quyền xuất khẩu | Quyền nhập khẩu |
Hoạt động chính | Mua hàng hóa tại Việt Nam để xuất khẩu | Nhập hàng hóa từ nước ngoài vào Việt Nam |
Hướng lưu chuyển hàng hóa | Từ Việt Nam ra nước ngoài hoặc khu vực hải quan riêng | Từ nước ngoài hoặc khu vực hải quan riêng vào Việt Nam |
Tờ khai hải quan | Được đứng tên trên tờ khai xuất khẩu theo phạm vi quyền | Được đứng tên trên tờ khai nhập khẩu theo phạm vi quyền |
Trách nhiệm | Thực hiện và chịu trách nhiệm về thủ tục xuất khẩu | Thực hiện và chịu trách nhiệm về thủ tục nhập khẩu |
Giới hạn cần lưu ý | Không mặc nhiên được mua hàng từ mọi đối tượng để xuất khẩu | Không mặc nhiên được tổ chức hoặc tham gia hệ thống phân phối tại Việt Nam |
Việc xác định chính xác quyền xuất khẩu và quyền nhập khẩu có ý nghĩa quan trọng khi doanh nghiệp FDI xây dựng phương án kinh doanh, ký kết hợp đồng và thực hiện các thủ tục hải quan.
2. Điều kiện thực hiện quyền xuất khẩu theo Nghị định 342/2026/NĐ-CP
Theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 342/2026/NĐ-CP, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã có quyền xuất khẩu được xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài và khu vực hải quan riêng khi đáp ứng các điều kiện tương ứng.
2.1. Hàng hóa không thuộc danh mục bị cấm hoặc hạn chế quyền xuất khẩu
Hàng hóa xuất khẩu không được thuộc các danh mục sau:
Do đó, trước khi thực hiện giao dịch, doanh nghiệp cần xác định loại hàng hóa dự kiến xuất khẩu và đối chiếu với các danh mục, quy định áp dụng tại thời điểm làm thủ tục.
2.2. Đáp ứng điều kiện đối với hàng hóa xuất khẩu có điều kiện
Đối với hàng hóa thuộc danh mục xuất khẩu theo giấy phép hoặc theo điều kiện, doanh nghiệp phải có giấy phép tương ứng hoặc đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
Việc đã có quyền xuất khẩu không loại trừ nghĩa vụ xin giấy phép chuyên ngành hoặc đáp ứng điều kiện đối với hàng hóa thuộc diện quản lý đặc biệt.
2.3. Tuân thủ thủ tục xuất khẩu
Theo khoản 3 Điều 7 Nghị định 342/2026/NĐ-CP, thủ tục xuất khẩu hàng hóa để thực hiện quyền xuất khẩu được thực hiện theo quy định pháp luật về quản lý xuất nhập khẩu.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ hải quan, chứng từ và giấy phép liên quan nếu thuộc trường hợp phải có, đồng thời thực hiện các nghĩa vụ theo quy định áp dụng đối với lô hàng.
3. Điều kiện thực hiện quyền nhập khẩu theo Nghị định 342/2026/NĐ-CP
Theo khoản 2 Điều 7 Nghị định 342/2026/NĐ-CP, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã có quyền nhập khẩu được nhập hàng hóa từ nước ngoài và khu vực hải quan riêng vào Việt Nam khi đáp ứng các điều kiện tương ứng.
3.1. Hàng hóa không thuộc danh mục cấm nhập khẩu hoặc tạm ngừng nhập khẩu
Hàng hóa nhập khẩu không được thuộc:
Doanh nghiệp cần kiểm tra quy định đối với từng mặt hàng trước khi ký kết hợp đồng hoặc tiến hành nhập khẩu để tránh phát sinh rủi ro trong quá trình thông quan.
3.2. Đáp ứng điều kiện nhập khẩu theo giấy phép
Nếu hàng hóa thuộc danh mục nhập khẩu theo giấy phép hoặc theo điều kiện, doanh nghiệp phải có giấy phép hoặc đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
Tùy mặt hàng, doanh nghiệp có thể phải thực hiện thêm thủ tục quản lý chuyên ngành. Vì vậy, việc kiểm tra mã hàng, chính sách nhập khẩu và yêu cầu đối với từng sản phẩm là bước cần thiết trước khi tiến hành giao dịch.
3.3. Tuân thủ thủ tục nhập khẩu
Thủ tục nhập khẩu hàng hóa để thực hiện quyền nhập khẩu được tiến hành theo quy định pháp luật về quản lý xuất nhập khẩu.
Doanh nghiệp cần bảo đảm chứng từ và hồ sơ phù hợp với lô hàng, đồng thời thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến hải quan và những điều kiện chuyên ngành áp dụng.
4. Thủ tục xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa theo Nghị định 342/2026/NĐ-CP
Khoản 3 Điều 7 Nghị định 342/2026/NĐ-CP quy định thủ tục xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa để thực hiện quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu được thực hiện theo pháp luật về quản lý xuất nhập khẩu.
Trên thực tế, doanh nghiệp nên rà soát các nội dung sau trước khi thực hiện giao dịch.
Bước 1: Xác định phạm vi quyền kinh doanh
Kiểm tra doanh nghiệp đã có quyền xuất khẩu hoặc quyền nhập khẩu tương ứng hay chưa, đồng thời đối chiếu phạm vi hoạt động được phép thực hiện với giao dịch dự kiến.
Bước 2: Xác định chính sách mặt hàng
Rà soát hàng hóa dự kiến xuất khẩu hoặc nhập khẩu để xác định mặt hàng có thuộc danh mục cấm, tạm ngừng, không được thực hiện quyền tương ứng hoặc thuộc diện phải xin giấy phép, đáp ứng điều kiện chuyên ngành hay không.
Bước 3: Chuẩn bị hồ sơ và chứng từ
Chuẩn bị hồ sơ hải quan và các chứng từ liên quan theo quy định áp dụng cho loại hàng hóa, hình thức giao dịch và thủ tục xuất nhập khẩu cụ thể.
Nếu hàng hóa thuộc diện quản lý bằng giấy phép hoặc điều kiện chuyên ngành, doanh nghiệp cần hoàn thành các yêu cầu tương ứng.
Bước 4: Thực hiện thủ tục hải quan
Doanh nghiệp thực hiện thủ tục xuất khẩu hoặc nhập khẩu theo quy định pháp luật về quản lý xuất nhập khẩu, bảo đảm thông tin kê khai và hồ sơ phù hợp với giao dịch thực tế.
Bước 5: Thực hiện các nghĩa vụ liên quan
Ngoài thủ tục hải quan, doanh nghiệp cần đáp ứng các nghĩa vụ khác có liên quan đến hàng hóa và hoạt động kinh doanh. Đối với ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp chỉ được thực hiện hoạt động khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
Lưu ý: Các bước trên là trình tự rà soát thực tế để doanh nghiệp chuẩn bị công việc. Thành phần hồ sơ và quy trình cụ thể cần xác định theo pháp luật quản lý xuất nhập khẩu và quy định chuyên ngành áp dụng cho từng mặt hàng.
5. Doanh nghiệp FDI cần lưu ý gì khi thực hiện quyền xuất khẩu, nhập khẩu?
Để hạn chế rủi ro trong quá trình kinh doanh, doanh nghiệp nên chú ý một số vấn đề sau.
5.1. Phân biệt quyền xuất nhập khẩu với quyền phân phối
Quyền xuất khẩu và quyền nhập khẩu không đồng nhất với quyền phân phối hàng hóa tại Việt Nam.
Đặc biệt, quyền nhập khẩu theo Nghị định 342/2026/NĐ-CP không mặc nhiên cho phép doanh nghiệp tổ chức hoặc tham gia hệ thống phân phối trong nước. Nếu có nhu cầu bán buôn hoặc bán lẻ hàng hóa, doanh nghiệp cần tiếp tục rà soát điều kiện tiếp cận thị trường và thủ tục tương ứng.
Trong trường hợp thuộc diện phải cấp phép, doanh nghiệp cần xem xét Giấy phép kinh doanh thực hiện quyền phân phối bán lẻ hàng hóa trước khi triển khai hoạt động bán lẻ.
5.2. Kiểm tra điều kiện chuyên ngành của hàng hóa
Ngay cả khi doanh nghiệp đã có quyền xuất khẩu hoặc nhập khẩu, một số mặt hàng vẫn phải đáp ứng điều kiện riêng hoặc có giấy phép theo quy định pháp luật.
Doanh nghiệp nên kiểm tra chính sách mặt hàng trước khi ký hợp đồng, thanh toán hoặc tổ chức vận chuyển để chủ động kế hoạch giao dịch.
5.3. Rà soát phạm vi hoạt động được phép thực hiện
Doanh nghiệp cần đối chiếu hoạt động dự kiến với hồ sơ pháp lý và quyền kinh doanh đã được xác lập. Nếu có kế hoạch bổ sung hoạt động phân phối, cho thuê hàng hóa hoặc mở cơ sở bán lẻ, cần xác định thủ tục tương ứng thay vì mặc định quyền xuất nhập khẩu đã bao gồm các hoạt động này.
Tùy trường hợp, doanh nghiệp có thể cần tìm hiểu Giấy phép kinh doanh thực hiện hoạt động cho thuê hàng hóa hoặc Giấy phép lập cơ sở bán lẻ nếu có nhu cầu triển khai các hoạt động thuộc diện cấp phép.
5.4. Theo dõi thời điểm áp dụng quy định mới
Nghị định 342/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 18/10/2026. Doanh nghiệp cần phân biệt quy định áp dụng trước và sau thời điểm này, đồng thời kiểm tra các quy định chuyển tiếp có liên quan khi thực hiện thủ tục.
Không nên mặc định mọi hồ sơ, giấy phép hoặc hoạt động đã thực hiện theo Nghị định 09/2018/NĐ-CP đều phải làm lại hoặc được giữ nguyên trong mọi trường hợp. Việc xử lý cần căn cứ vào quy định chuyển tiếp và tình trạng pháp lý cụ thể của doanh nghiệp.
6. Trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc thi hành Nghị định 342/2026/NĐ-CP
Theo khoản 4 Điều 43 Nghị định 342/2026/NĐ-CP, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm thực hiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trong phạm vi thẩm quyền.
Các nhiệm vụ chủ yếu gồm:
Những trách nhiệm này góp phần bảo đảm việc thực hiện quy định về hoạt động thương mại của doanh nghiệp FDI được theo dõi và quản lý theo thẩm quyền.
7. Dịch vụ xin Giấy phép kinh doanh cho doanh nghiệp FDI tại DHtaxlaw
Việc xác định quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu và quyền phân phối có thể phát sinh nhiều vấn đề liên quan đến pháp luật đầu tư, thương mại, quản lý ngoại thương và điều kiện chuyên ngành. Doanh nghiệp cần xác định đúng hoạt động dự kiến để lựa chọn thủ tục phù hợp.
DHtaxlaw cung cấp Dịch vụ xin Giấy phép kinh doanh cho doanh nghiệp FDI, hỗ trợ doanh nghiệp rà soát và chuẩn bị hồ sơ theo trường hợp cụ thể, bao gồm:
CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY (DHTAXLAW)
Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, Số 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Điện thoại: 0911732048
Email: dhtaxlaw@dhtaxlaw.com.vn
>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư
>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập công ty vốn nước ngoài
>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập công ty Việt Nam
>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập hộ kinh doanh
