DOANH NGHIỆP FDI BÁN LẺ HÀNG HÓA CẦN GIẤY PHÉP GÌ?

Hoạt động bán lẻ hàng hóa là lĩnh vực được nhiều nhà đầu tư nước ngoài lựa chọn khi mở rộng thị trường tại Việt Nam. Tuy nhiên, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) không phải trong mọi trường hợp đều có thể trực tiếp bán lẻ ngay sau khi thành lập doanh nghiệp mà cần kiểm tra phạm vi quyền phân phối, loại hàng hóa và các điều kiện tiếp cận thị trường có liên quan.

Theo quy định về hoạt động mua bán hàng hóa của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp FDI thực hiện bán lẻ có thể phải xin Giấy phép kinh doanh thực hiện quyền phân phối bán lẻ hàng hóa và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ. Tùy từng trường hợp, doanh nghiệp còn phải đáp ứng thêm các điều kiện hoặc giấy phép chuyên ngành đối với một số nhóm hàng hóa đặc thù.

Vậy doanh nghiệp FDI muốn bán lẻ hàng hóa tại Việt Nam cần giấy phép gì, trình tự thực hiện như thế nào và nếu kinh doanh khi chưa đủ giấy phép thì có thể bị xử lý ra sao? DHtaxlaw sẽ phân tích những nội dung quan trọng dưới đây.

1. Doanh nghiệp FDI bán lẻ hàng hóa cần những giấy phép gì?

Theo quy định về hoạt động phân phối, bán lẻ là một trong những hình thức thực hiện quyền phân phối hàng hóa tại Việt Nam. Cơ sở bán lẻ là địa điểm mà doanh nghiệp sử dụng để trực tiếp thực hiện hoạt động bán lẻ.

Đối với doanh nghiệp FDI, tùy thuộc vào phương thức tổ chức hoạt động kinh doanh, cần phân biệt hai loại giấy phép chính:

1.1. Giấy phép kinh doanh thực hiện quyền phân phối bán lẻ hàng hóa

Giấy phép kinh doanh là loại giấy phép cho phép doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thực hiện các hoạt động kinh doanh thuộc trường hợp pháp luật yêu cầu phải cấp phép, trong đó có quyền phân phối bán lẻ hàng hóa.

Khi đăng ký hoạt động bán lẻ, doanh nghiệp cần xác định chính xác:

• Hình thức phân phối dự kiến thực hiện;
• Danh mục hàng hóa bán lẻ;
• Điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài;
• Khả năng đáp ứng các điều kiện kinh doanh;
• Phạm vi hoạt động phân phối của doanh nghiệp.

Đối với một số nhóm hàng hóa đặc thù, ngoài Giấy phép kinh doanh, doanh nghiệp FDI còn phải đáp ứng điều kiện riêng theo pháp luật chuyên ngành.

1.2. Giấy phép lập cơ sở bán lẻ

Nếu doanh nghiệp FDI trực tiếp bán hàng thông qua cửa hàng, siêu thị, trung tâm thương mại hoặc hình thức cơ sở bán lẻ khác, doanh nghiệp có thể phải thực hiện thủ tục xin Giấy phép lập cơ sở bán lẻ cho địa điểm kinh doanh cụ thể.

Giấy phép này khác với Giấy phép kinh doanh ở phạm vi áp dụng:

• Giấy phép kinh doanh: xác nhận quyền thực hiện hoạt động thương mại thuộc trường hợp phải cấp phép;
• Giấy phép lập cơ sở bán lẻ: cho phép doanh nghiệp thành lập một cơ sở bán lẻ cụ thể tại địa điểm xác định.

Do đó, doanh nghiệp FDI có hệ thống nhiều cửa hàng hoặc địa điểm bán lẻ cần xem xét điều kiện và thủ tục cấp phép tương ứng đối với từng cơ sở.

1.3. Giấy phép, điều kiện chuyên ngành đối với hàng hóa đặc thù

Không phải mọi hàng hóa đều chịu cùng một cơ chế quản lý. Đối với các sản phẩm thuộc ngành, nghề kinh doanh có điều kiện hoặc chịu quản lý chuyên ngành, doanh nghiệp FDI có thể phải thực hiện thêm các thủ tục pháp lý khác trước khi đưa hàng hóa ra thị trường.

Vì vậy, trước khi triển khai hoạt động bán lẻ, doanh nghiệp nên rà soát đồng thời ngành nghề kinh doanh, danh mục hàng hóa, nguồn gốc hàng hóa và điều kiện tiếp cận thị trường để xác định chính xác giấy phép cần có.

2. Doanh nghiệp FDI phải xin Giấy phép kinh doanh hay Giấy phép lập cơ sở bán lẻ trước?

Đây là vấn đề thường gây nhầm lẫn khi doanh nghiệp FDI triển khai hoạt động bán lẻ tại Việt Nam.

Về nguyên tắc, Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ là hai loại giấy phép có mục đích khác nhau.

Doanh nghiệp cần được cấp Giấy phép kinh doanh để thực hiện quyền phân phối bán lẻ thuộc trường hợp phải cấp phép. Sau đó, nếu doanh nghiệp thành lập cơ sở bán lẻ tại một địa điểm cụ thể thì tiếp tục thực hiện thủ tục xin Giấy phép lập cơ sở bán lẻ theo quy định.

Trường hợp cơ sở bán lẻ thứ nhất

Đối với cơ sở bán lẻ thứ nhất được đặt tại cùng tỉnh hoặc thành phố trực thuộc trung ương với trụ sở chính của doanh nghiệp, doanh nghiệp FDI có thể thực hiện đồng thời hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép kinh doanh và hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ thứ nhất, nếu đáp ứng điều kiện theo quy định.

Như vậy, doanh nghiệp không nên hiểu rằng mọi trường hợp đều bắt buộc phải hoàn tất Giấy phép kinh doanh rồi mới được nộp hồ sơ Giấy phép lập cơ sở bán lẻ. Cách thức thực hiện còn phụ thuộc vào vị trí của cơ sở bán lẻ và trường hợp cụ thể của doanh nghiệp.

Trường hợp mở thêm cơ sở bán lẻ

Khi doanh nghiệp đã có Giấy phép kinh doanh và tiếp tục mở thêm cửa hàng hoặc cơ sở bán lẻ, doanh nghiệp cần xem xét thủ tục cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ cho địa điểm mới.

Đối với một số trường hợp, hồ sơ còn phải xem xét yêu cầu kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT) theo quy định.

3. Bán lẻ hàng hóa không đúng giấy phép có bị xử phạt không?

Doanh nghiệp FDI được cấp phép hoạt động bán lẻ phải kinh doanh đúng phạm vi được cho phép và tuân thủ các quy định về tổ chức hệ thống phân phối tại Việt Nam.

Trường hợp doanh nghiệp tổ chức hoặc tham gia hệ thống phân phối hàng hóa trái quy định pháp luật hoặc trái với các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên, doanh nghiệp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.

Theo quy định được dẫn chiếu tại Nghị định 98/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung, hành vi tổ chức hoặc tham gia hệ thống phân phối hàng hóa trái quy định có thể bị phạt tiền đối với tổ chức.

Ngoài phạt tiền, tùy tính chất và mức độ vi phạm, doanh nghiệp còn có thể phải chịu các biện pháp xử lý khác như:

• Tước quyền sử dụng Giấy phép kinh doanh hoặc Giấy phép lập cơ sở bán lẻ trong thời hạn nhất định;
• Đình chỉ hoạt động trong thời hạn theo quy định;
• Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.

Mức phạt cụ thể cần được xác định dựa trên hành vi vi phạm, chủ thể thực hiện và quy định xử phạt đang có hiệu lực tại thời điểm xử lý.

Do đó, trước khi vận hành cửa hàng hoặc triển khai hệ thống phân phối, doanh nghiệp FDI cần bảo đảm Giấy phép kinh doanh, Giấy phép lập cơ sở bán lẻ và các giấy phép chuyên ngành cần thiết đã được cấp đầy đủ, đồng thời hoạt động đúng nội dung được cho phép.

4. Cơ quan nào cấp Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ?

Việc xác định đúng cơ quan có thẩm quyền là một trong những bước quan trọng khi thực hiện thủ tục cấp phép bán lẻ cho doanh nghiệp FDI.

Theo cơ chế quản lý hoạt động mua bán hàng hóa của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, hồ sơ cấp phép được giải quyết bởi cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền tại địa phương theo quy định.

Đối với từng trường hợp cụ thể, doanh nghiệp cần xác định:

• Cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy phép kinh doanh;
• Cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ;
• Trường hợp hồ sơ phải xin ý kiến chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền khác;
• Trình tự phối hợp, thẩm định và xử lý hồ sơ.

Đặc biệt, cơ chế phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực công thương đã có những thay đổi trong thời gian gần đây. Vì vậy, khi thực hiện thủ tục trong năm 2026, doanh nghiệp nên kiểm tra cơ quan tiếp nhận và thẩm quyền giải quyết theo quy định hiện hành thay vì chỉ căn cứ vào quy định cũ.

5. Một số lưu ý khi doanh nghiệp FDI xin giấy phép bán lẻ

Để hạn chế việc hồ sơ phải sửa đổi, bổ sung hoặc bị từ chối, doanh nghiệp FDI nên lưu ý các vấn đề sau:

5.1. Kiểm tra quyền tiếp cận thị trường

Trước khi đăng ký bán lẻ, cần xác định quốc tịch của nhà đầu tư, tỷ lệ sở hữu vốn và ngành nghề dự kiến thực hiện có đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài hay không.

5.2. Xác định chính xác danh mục hàng hóa

Danh mục hàng hóa có ảnh hưởng trực tiếp đến điều kiện và phạm vi hoạt động phân phối. Một số mặt hàng có thể chịu điều kiện riêng hoặc yêu cầu giấy phép chuyên ngành.

5.3. Kiểm tra địa điểm dự kiến mở cơ sở bán lẻ

Địa điểm bán lẻ cần được xem xét về quyền sử dụng, mục đích sử dụng, tính phù hợp với hoạt động kinh doanh và các yêu cầu liên quan đến quy hoạch, xây dựng hoặc phòng cháy chữa cháy nếu thuộc trường hợp phải đáp ứng.

5.4. Xác định có phải thực hiện ENT hay không

Khi doanh nghiệp FDI mở thêm cơ sở bán lẻ, cần đánh giá trường hợp cụ thể để xác định có thuộc diện phải thực hiện thủ tục kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT) hay không.

5.5. Phân biệt giấy phép bán lẻ với giấy phép chuyên ngành

Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ không phải là sự thay thế cho tất cả các loại giấy phép chuyên ngành. Đối với hàng hóa đặc thù, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện các yêu cầu pháp lý tương ứng.

6. Dịch vụ xin Giấy phép kinh doanh cho doanh nghiệp FDI tại DHtaxlaw

Thủ tục bán lẻ đối với doanh nghiệp FDI thường cần đồng thời xem xét nhiều yếu tố như điều kiện tiếp cận thị trường, quyền phân phối, danh mục hàng hóa, địa điểm bán lẻ, điều kiện cấp phép và trường hợp phải thực hiện ENT.

Dịch vụ xin Giấy phép kinh doanh cho doanh nghiệp FDI tại DHtaxlaw hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình:

• Tư vấn điều kiện để doanh nghiệp FDI thực hiện quyền phân phối bán lẻ;
• Rà soát ngành nghề và danh mục hàng hóa dự kiến kinh doanh;
• Xác định loại giấy phép cần thực hiện;
• Tư vấn hồ sơ Giấy phép kinh doanh thực hiện quyền phân phối bán lẻ hàng hóa;
• Tư vấn Giấy phép kinh doanh thực hiện hoạt động cho thuê hàng hóa trong trường hợp doanh nghiệp có hoạt động thuộc phạm vi này;
• Tư vấn và thực hiện thủ tục Giấy phép lập cơ sở bán lẻ;
• Đánh giá trường hợp phải thực hiện ENT;
• Soạn thảo và hoàn thiện hồ sơ;
• Đại diện doanh nghiệp làm việc với cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
• Theo dõi quá trình xử lý và hỗ trợ giải trình, bổ sung hồ sơ khi cần thiết.

Với kinh nghiệm tư vấn pháp lý cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, DHtaxlaw hướng đến giải pháp phù hợp với ngành nghề, mô hình phân phối và kế hoạch mở rộng hệ thống bán lẻ của từng doanh nghiệp.

CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY (DHTAXLAW)

Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, Số 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

Điện thoại: 0911732048

Email: dhtaxlaw@dhtaxlaw.com.vn

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập công ty vốn nước ngoài

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập công ty Việt Nam

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập hộ kinh doanh