HỘ KINH DOANH VẪN CÓ THỂ BỊ TRUY THU THUẾ DÙ ĐÃ NỘP THUẾ KHOÁN: NGUYÊN NHÂN DO ĐÂU?

Thời gian gần đây, thông tin về việc một số hộ kinh doanh bị cơ quan thuế rà soát và truy thu thuế cho các năm trước đã thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng kinh doanh. Điều này khiến nhiều hộ kinh doanh lo lắng bởi trước đó đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế theo phương pháp thuế khoán.

Mặc dù Nghị định 68/2026/NĐ-CP quy định không sử dụng doanh thu kê khai từ năm 2026 để tính ngược nghĩa vụ thuế của các năm trước, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh hoàn toàn không có nguy cơ bị truy thu thuế.

DHtaxlaw sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của vấn đề và những trường hợp cơ quan thuế được phép truy thu theo quy định hiện hành.

1. Quy định mới: Không dùng doanh thu năm 2026 để truy thu thuế khoán các năm trước

Theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP, kể từ khi hộ kinh doanh chuyển sang phương thức kê khai thuế theo doanh thu thực tế từ ngày 01/01/2026, cơ quan thuế sẽ:

• Không sử dụng doanh thu phát sinh trong năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế của giai đoạn áp dụng thuế khoán trước đó;
• Không xử phạt hành chính đối với các nghĩa vụ thuế đã thực hiện đúng theo phương pháp thuế khoán;
• Tạo điều kiện để hộ kinh doanh mạnh dạn kê khai doanh thu thực tế mà không lo bị "áp ngược" dữ liệu.

Ví dụ, nếu doanh thu khoán trước đây được xác định là 1 tỷ đồng/năm nhưng doanh thu thực tế năm 2026 tăng lên 3 tỷ đồng hoặc 5 tỷ đồng thì cơ quan thuế không được sử dụng số liệu năm 2026 để truy thu thuế của các năm đã nộp thuế khoán.

Đây là một trong những chính sách quan trọng nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi từ cơ chế thuế khoán sang cơ chế kê khai doanh thu thực tế.

2. Vì sao vẫn có trường hợp bị truy thu thuế?

Mặc dù không được sử dụng doanh thu năm 2026 để truy thu, cơ quan thuế vẫn có quyền kiểm tra các dữ liệu phát sinh trong thời gian hộ kinh doanh áp dụng thuế khoán.

Theo quy định tại Thông tư 40/2021/TT-BTC, khi doanh thu thực tế phát sinh tăng trên 50% so với doanh thu khoán đã được xác định, người nộp thuế có trách nhiệm thông báo để điều chỉnh mức thuế tương ứng.

Trong trường hợp cơ quan thuế có căn cứ chứng minh doanh thu thực tế cao hơn đáng kể so với doanh thu đã khai báo, việc truy thu thuế vẫn có thể được thực hiện theo quy định.

Nói cách khác, việc truy thu không xuất phát từ doanh thu năm 2026 mà dựa trên bằng chứng về doanh thu thực tế trong chính giai đoạn áp dụng thuế khoán.

3. Những nguồn dữ liệu cơ quan thuế có thể sử dụng để xác minh doanh thu

Hiện nay, cơ quan thuế có nhiều công cụ để đối chiếu và đánh giá doanh thu thực tế của hộ kinh doanh, bao gồm:

1. Hóa đơn đầu vào

Đối với các ngành nghề có nguồn hàng nhập chính thức như:

• Nhà thuốc;
• Cửa hàng vật tư y tế;
• Thiết bị điện tử;
• Siêu thị mini;
• Đại lý hàng tiêu dùng.

Cơ quan thuế có thể căn cứ vào lượng hàng hóa mua vào để đánh giá tính hợp lý của doanh thu đã kê khai.

2. Dữ liệu từ sàn thương mại điện tử

Các nền tảng bán hàng trực tuyến hiện nay đều có cơ chế cung cấp thông tin cho cơ quan quản lý theo quy định pháp luật.

3. Dữ liệu từ đơn vị vận chuyển

Thông tin về số lượng đơn hàng, doanh thu giao hàng và tần suất giao dịch có thể được sử dụng làm căn cứ kiểm tra.

4. Các nguồn dữ liệu hợp pháp khác

Bao gồm:

• Thông tin từ ngân hàng;
• Hợp đồng kinh doanh;
• Chứng từ giao dịch;
• Kết quả thanh tra, kiểm tra thực tế.

4. Khi nào hộ kinh doanh có nguy cơ bị truy thu thuế?

Theo các chuyên gia thuế, việc truy thu thường được xem xét khi đồng thời xuất hiện các yếu tố sau:

• Doanh thu thực tế cao hơn trên 50% so với doanh thu khoán;
• Không thực hiện thông báo điều chỉnh doanh thu với cơ quan thuế;
• Có dấu hiệu kê khai không trung thực;
• Có dữ liệu chứng minh rõ ràng từ cơ quan quản lý.

Ví dụ:

Nếu hộ kinh doanh đã đăng ký doanh thu khoán là 1 tỷ đồng/năm nhưng cơ quan thuế xác định doanh thu thực tế trong cùng kỳ đạt từ 1,5 tỷ đồng trở lên thì có thể yêu cầu giải trình và xác định lại nghĩa vụ thuế.

5. Hộ kinh doanh cần làm gì để hạn chế rủi ro bị truy thu?

Trong bối cảnh quản lý thuế ngày càng minh bạch và ứng dụng công nghệ mạnh mẽ, các hộ kinh doanh nên:

Quản lý doanh thu đầy đủ

Ghi nhận doanh thu phát sinh chính xác và thường xuyên đối chiếu với thực tế kinh doanh.

Lưu trữ chứng từ hợp lệ

Các hóa đơn đầu vào, chứng từ mua bán và hồ sơ giao dịch cần được lưu giữ đầy đủ.

Thực hiện đúng thủ tục thuế hộ kinh doanh

Việc kê khai, điều chỉnh thông tin và nộp thuế đúng thời hạn sẽ giúp giảm đáng kể các rủi ro pháp lý.

Hoàn thiện sổ sách kế toán hộ kinh doanh

Dù chưa bắt buộc như doanh nghiệp, việc xây dựng hệ thống sổ sách kế toán hộ kinh doanh rõ ràng sẽ giúp chứng minh tính minh bạch khi cơ quan thuế kiểm tra.

Sử dụng dịch vụ kế toán chuyên nghiệp

Nhiều hộ kinh doanh hiện nay lựa chọn dịch vụ kế toán hộ kinh doanh hoặc dịch vụ báo cáo thuế hộ kinh doanh để đảm bảo tuân thủ đúng quy định và hạn chế các sai sót trong quá trình kê khai.

6. DHtaxlaw hỗ trợ tư vấn thuế và kế toán cho hộ kinh doanh

Việc chuyển từ cơ chế thuế khoán sang kê khai doanh thu thực tế đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hộ kinh doanh.

DHtaxlaw cung cấp các dịch vụ:

• Dịch vụ kế toán hộ kinh doanh;
• Dịch vụ báo cáo thuế hộ kinh doanh;
• Tư vấn thủ tục thuế hộ kinh doanh;
• Hỗ trợ thành lập hộ kinh doanh;
• Tư vấn quản lý sổ sách kế toán hộ kinh doanh;
• Hỗ trợ giải trình và làm việc với cơ quan thuế khi phát sinh thanh tra, kiểm tra.

Việc chủ động tuân thủ quy định và xây dựng hệ thống quản lý doanh thu minh bạch sẽ giúp hộ kinh doanh hạn chế tối đa nguy cơ bị truy thu thuế trong tương lai.

Kết luận

Nghị định 68/2026/NĐ-CP đã khẳng định cơ quan thuế không sử dụng doanh thu năm 2026 để truy thu thuế khoán của các năm trước. Tuy nhiên, nếu có căn cứ xác định doanh thu thực tế trong giai đoạn áp dụng thuế khoán cao hơn đáng kể so với doanh thu đã kê khai, cơ quan thuế vẫn có quyền kiểm tra và truy thu theo quy định.

Do đó, các hộ kinh doanh cần đặc biệt chú trọng việc quản lý doanh thu, lưu trữ chứng từ và thực hiện đầy đủ các thủ tục thuế để tránh những rủi ro phát sinh về sau.

CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY (DHTAXLAW)

Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, Số 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

Điện thoại: 0911732048

Email: dhtaxlaw@dhtaxlaw.com.vn

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ kế toán cho công ty Việt Nam

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ kế toán cho công ty nước ngoài 

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ kế toán cho hộ kinh doanh

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ giải thể công ty